Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Bydgoszczy

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 grudnia 2022 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Dutkiewicz Protokolant: stażysta Lucyna Dembek po rozpoznaniu 24 listopada 2022r. w B. na rozprawie sprawy z powództwa E. D. oraz P. D. przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę

I zasądza od pozwanego (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powodów E. D. oraz P. D. kwotę 160 384,30 zł (sto sześćdziesiąt tysięcy trzysta osiemdziesiąt cztery złote 30/100) oraz kwotę 1 378,34 CHF (tysiąc trzysta siedemdziesiąt osiem franków szwajcarskich 34/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 158 671,32 zł (sto pięćdziesiąt osiem tysięcy sześćset siedemdziesiąt jeden złoty 32/100) od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 1 378,34 CHF (tysiąc trzysta siedemdziesiąt osiem franków szwajcarskich 34/100) od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 1 712,98 zł (jeden tysiąc siedemset dwanaście złotych 98/100) od dnia 7 sierpnia 2021r. do dnia zapłaty;

II ustala nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) (poprzedni nr 203- (...)-H. (...)/2007 ) wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. zawartej w dniu 22 lutego 2007r. pomiędzy powodami: E. D. i P. D. a pozwanym;

III oddala powództwo w pozostałym zakresie;

IV zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 6 434 zł (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

SSO Agnieszka Dutkiewicz

Sygn. akt I C 789/21

UZASADNIENIE

Pozwem skierowanym przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. w W., powodowie: E. D. oraz P. D. domagali się:

1/ zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwoty 160.384,30 i 1.378,34 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty, z tytułu zwrotu korzyści majątkowej uzyskanej przez pozwanego kosztem powodów bez podstawy prawnej z uwagi na nieważność umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej (poprzednio nr 203- (...)-H. (...)/2007) z dnia 22 lutego 2007r. wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r., za okres od 22 lutego 2007r. do dnia 31 marca 2021r. włącznie,

2/ ustalenia, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej (poprzednio nr 203- (...)-H. (...)/2007) z dnia 22 lutego 2007r. wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. jest nieważna,

ewentualnie:

3/ zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwoty 54.660,97 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie pd dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty, jako różnicy pomiędzy kwotą pobraną przez pozwanego tytułem przedmiotowego kredytu a kwotą należną z pominięciem niedozwolonych klauzul umownych zawartych w umowie kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej (poprzednio nr 203- (...)-H. (...)/2007) z dnia 22 lutego 2007r. wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. w par. 5 ust. 3 pkt 2, par. 5 ust. 4 i 5, par. 13 ust. 7, par. 18 ust. 1, par. 19, par. 22 ust. 2 umowy z uwzględnieniem oprocentowania przewidzianego w umowie, za okres od 22 lutego 2007r. do dnia 31 marca 2021r. włącznie,

4/ ustalenia, że w stosunku prawnym łączącym powodów z pozwanym powstałym na podstawie umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej (poprzednio nr 203- (...)-H. (...)/2007) z dnia 22 lutego 2007r. wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. powodów nie

wiążą postanowienia umowne zawarte w par. 5 ust. 3 pkt 2, par. 5 ust. 4 i 5, par. 13 ust. 7, par. 18 ust. 1, par. 19, par. 22 ust. 2 umowy ze względu na ich abuzywny charakter.

W każdym wypadku powodowie domagali się zasądzenia od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powodowie wyjaśnili, że w lutym 2007r. zgłosili się do pozwanego banku celem uzyskania kredytu na dokończenie budowy domu jednorodzinnego. Zaznaczyli, iż byli zainteresowani kredytem w złotówkach, ponieważ w takiej walucie miały być płacone w/w należności. Bank zaproponował powodom kredyt denominowany do CHF, tłumacząc, że zostanie on wypłacony w PLN.

Jak dalej stwierdzono, pozwany informował powodów o tym, że kredyt frankowy jest bardzo popularny i nie rodzi większych zagrożeń, a kurs CHF nie powinien podlegać większym wahaniom. Powodowie podkreślili, iż nie przedstawiono im żadnych symulacji zmiany kursu franka szwajcarskiego i wpływu tych zmian na saldo kredytu. Wskazali również, że przedstawiona im do podpisu umowa nie podlegała negocjacji i została zawarta według wzorca przedstawionego przez bank.

Kontynuując, powodowie stwierdzili, że zastosowana w umowie konstrukcja indeksacji jest obarczona wadą, która doprowadza do jej nieważności. Przyczyny tej wadliwości powodowie upatrywali w narzuconym przez bank sposobie ustalania wysokości kwoty podlegającej zwrotowi, a w konsekwencji również wysokości odsetek- a więc głównych świadczeń kredytobiorcy. Powodowie zaznaczyli, że ustalenie wysokości kwoty kapitału oraz odsetek wiązało się z koniecznością odwołania się do kursów walut ustalanych przez bank w tabeli kursów.

W odpowiedzi na pozew pozwany domagał się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powodów solidarnie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictw oraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty.

Uzasadniając swoje stanowisko procesowe pozwany zanegował sprzeczność umowy z przepisami prawa polskiego lub wspólnotowego czy też z zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji pozwany twierdził, że umowa jest ważna i skuteczna. Pozwany zwrócił również uwagę, że powodowie zostali pouczeni o ryzykach związanych z wybranym przez siebie produktem finansowym. Podsumowując pozwany dodał, że powodowie nie posiadają interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. Podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powodów.

Na rozprawie w dniu 24 listopada 2022r. powodowie zostali pouczeni o skutkach ustalenie przez Sąd nieważności umowy i oświadczyli, że są tych konsekwencji świadomi i podtrzymują swoje żądania./ k.214v-215/

W dalszym toku procesu, strony nie zmieniły dotychczas prezentowanych stanowisk.

Sąd ustalił, co następuje:

Powodowie w dniu 22 lutego 2007r., działając jako konsumenci zawarli z pozwanym umowę kredytu mieszkaniowego (...) nr 203- (...)-H. (...)/2007 na kwotę 57.430,97 CHF. Kredyt został udzielony na dokończenie budowy domu jednorodzinnego położonego w P., gm. N. z przeznaczeniem na potrzeby własne. Dla kredytowanej nieruchomości została utworzona księga wieczysta nr (...) (...) która jest prowadzona przez Sąd Rejonowy w Nakle Nad Notecią.

W paragrafie 1 pkt 8 umowy zdefiniowano pojęcie Tabel kursowych, przez co należało rozumieć Tabelę kursów (...) SA obowiązującą w chwili dokonywania przez (...) SA określonych w umowie przeliczeń kursowych.

Kredyt został powodom wypłacony w złotych polskich w transzach, w formie przelewu na wskazany rachunek- zgodnie z pisemną dyspozycją kredytobiorcy. Przy wypłacie kwoty kredytu bank stosował kurs kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego. W przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie wymienialnej stosowano kurs kupna/ sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego. (par. 5 ust. 1, 3, 4 i 5 umowy).

Zgodnie z umową powodowie byli zobowiązani do zapłaty bezzwrotnej prowizji od udzielonego kredytu w wysokości 2% kwoty kredytu, co stanowiło 1.148,62 CHF. Prowizja była potrącona przez (...) SA z wypłaconej kwoty kredytu.

Od udzielonego kredytu w walucie bank pobierał odsetki według zmiennej stopy procentowej w stosunku rocznym, której wysokość była ustalana w dniu rozpoczynającym pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, jako suma stawki referencyjnej i stałej marży. W dniu zawarcia umowy stawka referencyjna wynosiła 2,21%, marża – 1,57 p.p., a oprocentowanie kredytu wynosiło 3,78% w stosunku rocznym. Rzeczywista roczna stopa procentowa kredytu wynosiła 4,47%.

Powodowie byli zobowiązani spłacić swój kredyt w ratach annuitetowych do 1 lutego 2037r. Spłata następowała w drodze potrącania przez bank swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego powodów, na co kredytobiorcy wyrazili zgodę. Powodowie byli zobowiązani do posiadania na w/w rachunku środków w dziesiątym dniu każdego miesiąca kalendarzowego w wysokości umożliwiającej uregulowanie należności z tytułu kredytu przez (...) S.A. Potrącanie środków z rachunku oszczędnościowo- rozliczeniowego w walucie polskiej następowało w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony był kredyt, według obowiązującego w (...) S.A. w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów)( par 13 ust 7 umowy).

Strony uzgodniły, iż zabezpieczeniem spłaty zobowiązania kredytowego będzie hipoteka zwykła do kwoty 57.430,97 CHF (zabezpieczająca wierzytelność kapitałową) oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 12.634,81 CHF (zabezpieczająca wierzytelność odsetkową)- ustanowione na kredytowanej nieruchomości. Zabezpieczenie obejmowało także cesję wierzytelności z umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych oraz weksel in blanco.

W paragrafie 18 ust. 1 wskazano, że niespłacenie przez kredytobiorcę części albo całości raty w terminie umownym spowoduje, że należność z tytułu spłaty staje się zadłużeniem przeterminowanym i może zostać przez (...) SA przeliczona na walutę polską według kursu sprzedaży dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w (...) SA w dniu, o którym mowa w par. 13 ust.3 umowy. Doprecyzowaniem w/w postanowienia był paragraf 19, w którym stwierdzono, że jeżeli spłata zadłużenia przeterminowanego i odsetek nastąpi w walucie innej niż waluta polska:

1)  w formie bezgotówkowej- kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej- według kursu kupna dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w (...) SA w dniu wpływu środków,

2)  w formie gotówkowej- kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej- według kursu kupna pieniędzy (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w (...) SA w dniu wpływu środków,

W przypadku nadpłaty, wypłata kwoty nadpłaty zostanie dokonana w formie przelewu na wskazany rachunek w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w (...) SA w dniu wypłaty środków albo na wskazany rachunek walutowy. (par. 22 ust. 2 umowy).

W paragrafie 30 ust.1 umowy powodowie oświadczyli, że zostali poinformowani o:

–

ryzyku zmiany kursów walut polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu, wyrażonych w walucie polskiej, przy wzroście kursów walut kredytu,

–

ryzyku stopy procentowej polegającym na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej.

W paragrafie tym zastrzeżono również, że oba w/w ryzyka ponoszą kredytobiorcy.

Dowód: umowa kredytu, k. 29-34; oświadczenie, k. 85; wniosek o kredyt, k. 85-87; oświadczenie o ustanowieniu hipoteki, k. 91-91v; dyspozycja wypłaty kredytu, k. 92-93

W dniu 15 listopada 2007r. powodowie zawarli z pozwanym aneks do umowy nr (...), na podstawie którego kwota kredytu została zwiększona od 21.410,32 CHF.

Ponowna zmiana umowy miała miejsce w dniu 24 stycznia 2011r. Wówczas, na skutek wniosku powodów zostały zawieszone spłaty kredytu na okres 6 miesięcy. W tym aneksie zmieniono również dotychczasowy numer umowy na (...).

Dowód: aneksy do umowy, k. 35-37v.

Umowa zawarta została przez strony z wykorzystaniem przedłożonego przez bank wzorca umownego, bez możliwości negocjacji jej treści w zakresie kwestionowanych postanowień. Swoboda wyboru powodów ograniczała się jedynie do możliwości zawarcia bądź odmowy zawarcia umowy na warunkach przedstawionych jednostronnie przez pozwany bank.

Powodowie w celu wybrania najkorzystniejszej dla siebie oferty kredytu skorzystali z pomocy pośrednika finansowego. W związku z brakiem zdolności kredytowej w złotych polskich, powodom zaproponowano kredyt denominowany do franka szwajcarskiego. Zapewniano ich, że ten produkt finansowy jest korzystny, a ryzyko z nim związane znikome. Powodom tłumaczono również, że ewentualne wahania kursu waluty mogą sięgać od 10 do 15 groszy. Powodom nie przedstawiono symulacji obrazujących wpływ wzrostu kursu CHF na ich zobowiązanie kredytowe oraz wysokość rat. Powodowie nie mieli wcześniej doświadczenia z umowami kredytu. Było to ich pierwsze tego typu zobowiązanie pieniężne. Gdyby powodowie wiedzieli o nieograniczonym ryzyku, które ich obciąża, nie zdecydowaliby się na zawarcie takiej umowy.

Dowód: zeznania powodów, k.216 e-protokół rozprawy z dnia 24 listopada 2022r.,.

W ramach wykonania przedmiotowej umowy powodowie w okresie od 22 lutego 2007r. do 31 marca 2021r. uiścili na rzecz pozwanego kwotę160.384,30 zł oraz 1.378,34 CHF. Powodowie w dalszym ciągu spłacają swoje zobowiązanie.

Dowód: zaświadczenie, k. 38-44v.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2021r. powodowie skierowali do pozwanego przedsądowe wezwanie do zapłaty, w którym domagali się zwrotu kwot: 158.671,32 zł oraz 1.378,34 CHF w terminie 10 dni od otrzymania w/w pisma przez pozwanego. Pozwany odebrał wezwanie powodów w dniu 23 kwietnia 2021r. Pozwany odmówił spełnienia żądań powodów.

Dowód: pismo z dnia 19 kwietnia 2021r., k. 47-51; potwierdzenie odbioru, k. 52-53; pismo z dnia 14 maja 2021r. , k. 54-55.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie w/w dokumentów złożonych przez strony w toku postępowania, jak również na podstawie zeznań świadka: I. S. oraz w oparciu o przesłuchanie powodów.

Sąd uznał za wiarygodne oraz przydatne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w/w dokumenty, albowiem zostały one sporządzone we właściwej formie, przewidzianej dla danego typu dokumentów. Ponadto autentyczność tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu ani stron postępowania.

Zeznania świadka I. S. nie przyczyniły się do rozstrzygnięcia niniejszego sporu. Świadek, będąc pracownikiem pozwanego banku, przedstawiła ogólne procedury związane z udzielaniem kredytów w tym banku. Na podstawie przedstawionych przez tego świadka okoliczności nie sposób było natomiast stwierdzić, czy w/w procedury, w tym obejmujące obowiązek informacyjny- zostały dopełnione w stosunku do powodów. W konsekwencji zeznania tego świadka należało uznać jako niemiarodajne dla poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych.

Za przydatne dla rozstrzygnięcia Sąd uznał zeznania powodów, albowiem w znacznej części korespondowały one z pozostałem materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Powodowie przedstawili okoliczności, w których zaproponowano im zawarcie umowy kredytu w walucie wymienialnej, jak również brak możliwości negocjacji poszczególnych postanowień umownych.

Na podstawie art. 235 (2) par. 1 pkt 2 k.p.c. Sąd postanowił pominąć dowód z opinii biegłego, albowiem na etapie rozstrzygania o tym dowodzie doszedł do przekonania, że ustalenie wysokości żądania głównego powodów było możliwe w oparciu o zaświadczenie wystawione przez pozwany bank. Zważyć również trzeba, że pozwany pomimo zakwestionowania powództwa również co do jego wysokości, nie wskazał na jakiekolwiek błędy rachunkowe powodów. Sąd postanowił również pominąć dowód z opinii biegłego zawnioskowany przez pozwanego. Zaznaczyć bowiem należy, że nie ma znaczenia dla dokonywanej oceny to, w jaki sposób bank rzeczywiście ustalał kurs w trakcie wykonywania umowy i jaka była relacja kursu banku do kursu rynkowego. Są to okoliczności obojętne na gruncie art. 3852 k.c., jak również oceny możliwego naruszenia interesów konsumenta. Istotne jest jedynie, że postanowienia umowy dawały przedsiębiorcy nieograniczoną swobodę w wyznaczaniu kursu waluty, a w konsekwencji – wysokości zobowiązań konsumenta.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie niemalże w całości.

W niniejszej sprawie powodowie domagali się:

1/ zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwoty 160.384,30 i 1.378,34 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty,

2/ ustalenia, że umowa kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej (poprzednio nr 203- (...)-H. (...)/2007) z dnia 22 lutego 2007r. wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. jest nieważna,

Powodowie sformułowali również dwa roszczenia ewentualne, które polegały na:

3/ zasądzeniu od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwoty 54.660,97 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty.

4/ ustaleniu, że w stosunku prawnym łączącym powodów z pozwanym powstałym na podstawie umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie wymienialnej (poprzednio nr 203- (...)-H. (...)/2007) z dnia 22 lutego 2007r. wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. powodów nie wiążą postanowienia umowne zawarte w par. 5 ust. 3 pkt 2, par. 5 ust. 4 i 5, par. 13 ust. 7, par. 18 ust. 1, par. 19, par. 22 ust. 2 umowy ze względu na ich abuzywny charakter.

W sprawie bezsporne było, że strony zawarły umowę kredytu na kwotę 78.841,29 CHF (po podwyższeniu kwoty kredytu o 21.410,32 CHF), a kredyt był udzielony w walucie wymienialnej- franku szwajcarskim. Przy wypłacie kredytu bank stosował kurs kupn dla dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego. Powodowie zgodnie z umową mieli obowiązek spłacać kredyt do 1 lutego 2037r. Spłata następowała w drodze potrącania przez bank swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku oszczędnościowo- rozliczeniowego powodów, na co kredytobiorcy wyrazili zgodę. Potrącanie środków z rachunku oszczędnościowo- rozliczeniowego w walucie polskiej następowało w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony był kredyt, według obowiązującego w (...) S.A. w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów).

Sąd ustalił również, że przedmiotowa umowa zawarta została
z wykorzystaniem przedłożonego przez bank wzorca umowy. Powodowie wyjaśnili w wiarygodny sposób, że nie mieli żadnego wpływu na treść umowy, szczególnie w zakresie jej postanowień, które uznają za abuzywne. Z powyższego wynika zatem, że praktycznie swoboda powodów sprowadzała się do możliwości zawarcia lub odmowy zawarcia przedmiotowej umowy.

Sąd zważył, iż pozwany nie dopełnił spoczywających na nim obowiązków informacyjnych względem powodów. Na etapie zawierania umowy, przedstawiciel pozwanego banku nie przekazał powodom jakichkolwiek informacji w zakresie kształtowania kursów walut w tabelach kursowych. Powodom nie wytłumaczono również zasad ustalania kursu przez bank. W rezultacie strona powodowa nie wiedziała, jak ewentualny wzrost kursu franka szwajcarskiego wpłynie na ich bieżące saldo oraz wysokość rat kredytowo - odsetkowych. Sąd wskazuje jednocześnie, iż zredagowanie w paragrafie umowy ( par.30) lakonicznej wzmianki zawierającej oświadczenie powodów o ich (teoretycznej) znajomości ryzyka zmiany kursów oraz ryzyka zmiany stopy procentowej nie stanowi wyczerpania procedury informacyjnej. W świetle powyższego, można jedynie stwierdzić, że pouczenie pozwanego o obciążających powodów ryzykach miało jedynie formalny charakter. Na jego podstawie nie sposób stwierdzić, że powodowie faktycznie zdawali sobie sprawę z obciążających ich zagrożeniach wzrostu kursu waluty CHF oraz wzrostu stopy procentowej.

Przyjąć zatem trzeba, że bank nie udzielił informacji, które umożliwiłyby powodom rozeznanie się co do tego, jak duże jest ryzyko wzrostu kursu CHF w relacji do PLN, uwzględniając przy tym wieloletni okres związania stron umową kredytu. Za wystarczające pouczenie w tym zakresie nie sposób także traktować informacji, że kurs franka szwajcarskiego jest stabilny i może wzrosnąć nieznacznie.

W pierwszej kolejności Sąd rozpoznał żądanie główne powodów sprowadzające się do ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z uwagi na zawarcie w jej treści postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 385 ¹ § 1 k.c., co miało dawać pozwanemu możliwość narzucenia sposobu ustalania wysokości kwoty podlegającej zwrotowi, a w konsekwencji i wysokości odsetek, a więc głównych świadczeń kredytobiorców. Kwestionowane przez powodów klauzule umowy, a więc: par. 5 ust. 3 pkt 2, par. 5 ust. 4 i 5, par. 13 ust. 7, par. 18 ust. 1, par. 19, par. 22 ust. 2, w rzeczywistości mogą zostać uznane za niedozwolone. Zgodnie z treścią art. 353 ¹ k.c., strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Jednocześnie zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art. 385 ¹ § 3 k.c.).

Podstawy prawnej wyżej wywiedzionego roszczenia należy upatrywać w przepisie art. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny istnieje wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 8 lutego 2022r. I ACa 808/21). Interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności zawartej z pozwanym umowy istnieje wówczas, gdy ma miejsce niepewność stosunku prawnego lub prawa, wynikająca z obecnego lub przewidywanego ich naruszenia lub kwestionowania, a więc gdy zachodzi swoista potrzeba ich potwierdzenia, wynikająca z sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się powód. Akcentuje się, że powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia, jeżeli powództwo o ustalenie istnienia prawa jest jedynym możliwym środkiem jego ochrony. Interes prawny istnieje więc wówczas, gdy powód może uczynić zadość potrzebie ochrony swej sfery prawnej przez samo ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Ocena istnienia interesu prawnego winna uwzględniać, czy wynik postępowania doprowadzi do wyjaśnienia niejasności i wątpliwości, co do danego stosunku prawnego, a także - czy wynik ten definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku lub mu zapobiegnie, a zatem czy sytuacja strony powodowej zostanie jednoznacznie określona i czy wyrok uwzględniający powództwo będzie wystarczający do reaktywowania stanu prawnego. Interes prawny, wyrażający się w osiągnięciu konkretnych skutków prawnych w zakresie usunięcia niepewności sytuacji prawnej powoda, musi zostać poddany analizie przy założeniu uzyskania wyroku pozytywnego oraz przy analizie, czy w razie wydania orzeczenia negatywnego, powód może osiągnąć tożsamy skutek w zakresie ochrony swej sfery prawnej w innej drodze, za pomocą wniesienia powództwa na innej podstawie prawnej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, iż powodowie niewątpliwie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności wiążącego ich z Bankiem stosunku prawnego. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że sporna umowa o kredyt hipoteczny zawiera w swojej treści niedozwolone klauzule indeksacyjne, które rażąco naruszają interes powodów jako konsumentów. Powodowie nadal spłacają swoje zobowiązanie względem pozwanego. Stwierdzenie nieważności umowy przesądzi nie tylko o potencjalnej możliwości domagania się zwrotu już spełnionych świadczeń. Rozstrzyga również w sposób ostateczny o braku obowiązku spełnienia na rzecz banku mających oparcie w treści umowy świadczeń w przyszłości, a więc o zezwoleniu na zaprzestanie spłaty kolejnych rat kredytu.

Zaznaczyć należy, że pozwany prowadzi działalność gospodarczą w zakresie czynności bankowych. Powodowie natomiast zawarli przedmiotową umowę jako osoby fizyczne. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że powodowie w niniejszej sprawie posiadali status konsumentów w rozumieniu art. 22 ¹ k.c.

Powodowie wykazali, że wskazane klauzule nie zostały przez nich uzgodnione z bankiem, a ich rola w procesie zawierania umowy sprowadzała się w zasadzie do podjęcia decyzji o zawarciu lub odmowie zawarcia umowy przygotowanej uprzednio przez bank. Jednocześnie kwestionowane klauzule mogą uchodzić za niedozwolone, albowiem przyznają wyłącznie bankowi prawo do dowolnego przerzucania odpowiedzialności za ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty na powódkę. Przede wszystkim mechanizm przeliczeniowy znajdujący się w umowie powoduje możliwość narzucenia przez bank wysokości kwoty podlegającej zwrotowi, a w konsekwencji i wysokości odsetek, a więc głównych świadczeń powodów. Ustalenie ich wysokości wiązało się bowiem z koniecznością odwołania się do kursu walut ustanawianych w wewnętrznej, dowolnej i nieznanej powodom tabeli kursów banku. Takie klauzule już od dawna wskazywane są jako abuzywne z uwagi na nieokreślony i nieobiektywny miernik, podług którego następuje ostatecznie określenie wysokości zobowiązania kredytobiorcy, które jest niemożliwe do przewidzenia i obliczenia w chwili zawarcia umowy (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2018 r., I CSK 628/17). Analizowane postanowienia umowy nie określały precyzyjnie rzeczywistej wysokości udzielonego kredytu, a także świadczeń kredytobiorcy, w sposób możliwy do ustalenia w oparciu o czynniki obiektywne, niezależne od kredytodawcy. W szczególności nie wskazano precyzyjnie, na podstawie jakich kryteriów bank ustala kurs wymiany waluty obcej zarówno w momencie uruchomienia kredytu, jak i spłaty poszczególnych rat. Jednocześnie zaznaczyć należy, że nie ma znaczenia dla dokonywanej oceny to, w jaki sposób bank rzeczywiście ustalał kurs w trakcie wykonywania umowy i jaka była relacja kursu banku do kursu rynkowego. Są to okoliczności obojętne na gruncie art. 385 ² k.c., jak również oceny możliwego naruszenia interesów konsumenta. Istotne jest jedynie, że postanowienia umowy dawały przedsiębiorcy nieograniczoną swobodę w wyznaczaniu kursu waluty, a w konsekwencji – wysokości zobowiązań konsumenta.

Dalej wskazać należy, że kwota podlegająca zwrotowi na rzecz banku nie została dostatecznie i ściśle w umowie określona, nie odpowiada ona nominalnie kwocie wykorzystanego kredytu i nie są określone w sposób obiektywny zasady jej ustalenia. Ponadto zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Oznacza to, że kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu określonej kwoty środków pieniężnych, którą winna wyznaczać kwota kapitału mu udostępnionego i wykorzystanego przez kredytobiorcę. Bank nie może więc żądać zwrotu większej kwoty aniżeli ściśle określonej i oddanej do dyspozycji klienta. Wszelkie zapisy umowne dopuszczające dowolną waloryzację są sprzeczne z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 358 ¹ § 2 i 5 k.c. i rażąco naruszają interesy konsumenta.

Z uwagi na uznanie przez Sąd abuzywności klauzul waloryzacyjnych, konieczne stało się dokonanie analizy ewentualnych skutków prawnych, do których prowadziłoby wyeliminowanie ich z umowy stron. Zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 1 zd. pierwsze k.c., postanowienia te nie wiązałyby powodów i to od momentu zawarcia umowy kredytowej. Powyższe rozstrzygnięcie powoduje, że postanowienia te stają się bezskuteczne wobec powodów, lecz jednocześnie powoduje to powstanie pewnego rodzaju „luki” w stosunku prawnym. W związku z tym powstaje problem możliwości uzupełnienia umowy innymi postanowieniami. Z bogatego dorobku orzeczniczego TSUE wynika, że nic nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy zastąpił nieuczciwe postanowienie umowne przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym (por. m.in. wyrok z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt C-26/13). Jednakże w orzecznictwie sądów krajowych wielokrotnie potwierdzano, że w polskim porządku prawnym nie istnieją przepisy o charakterze deklaratywnym, którymi można by w ten sposób „zapełnić” niejako powstałe braki w umowie. W ocenie Sądu utrzymanie umowy w pozostałym zakresie (tzw. „odfrankowienie” kredytu) również nie jest możliwe, albowiem uczyniłoby to umowę niemożliwą do wykonania. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 3 października 2019 r. (w sprawie C-260-18), sąd krajowy nie jest również władny uzupełniać powstałej wobec uznania za bezskuteczne niektórych z postanowień umowy luki poprzez odwołanie się do kursu średniego NBP.

Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy Prawo bankowe, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności - w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.

Nieprecyzyjne i dowolne odwołanie się do bliżej nieznanej tabeli kursów sporządzanej na wewnętrzne potrzeby przez bank narusza wskazany przepis. Szczególnie istotne jest to, że strona powodowa nie wiedziała i nie mogła wiedzieć według jakiego kursu ostatecznie zostanie przeliczona jej rata, z każdym kolejnym miesiącem powodowie nie wiedzieli więc w praktyce ile wynosi rata, którą zobowiązani są uiścić. Naruszenie więc przez bank art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe jest oczywiste. Ze względu na wyeliminowanie abuzywnych klauzul waloryzacyjnych z umowy, sprzeczność umowy z przepisem art. 69 ust. 2 pkt 4a ustawy Prawo bankowe tylko się pogłębia, albowiem brak jest wówczas jakiegokolwiek obiektywnego miernika według którego można przeliczyć kurs walut. Powoduje to w efekcie nieważność całej umowy kredytowej – zgodnie z treścią art. 58 k.c. Dodać ponadto trzeba, że umowę należy ocenić jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami także i z tej przyczyny w dniu zawarcia umowy powodowie obejmowali swoją świadomością możliwość kilkuprocentowej zwyżki i jej skutki. Taka świadomość ryzyka nie obejmuje, w ocenie Sądu, świadomego ryzyka uwolnienia kursu waluty przez kraj emisji i w efekcie zwyżki kursu o 100%. To na pracownikach banku, jako profesjonalistach, spoczywał obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia konsumentowi skutków takich zdarzeń, istoty gwarantowania waluty przez kraj emisji i możliwych skutków jej uwolnienia, w celu uzyskania pełnego obrazu ryzyka i możliwości jego rozważenia. Ponadto, o sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego, w powiązaniu z powyższymi rozważaniami, świadczy także fakt, że w przypadku tak znacznego, niemożliwego do przewidzenia wzrostu kursu waluty, cały ciężar tego zdarzenia został przerzucony na kredytobiorcę. Bank natomiast, który udzielił powodom kredytu następnie pozyskiwał do swojej dyspozycji z tytułu rat środki znacznie wyższe, niż zaangażował, w związku z niemal podwojonym kursem franka szwajcarskiego – tak dalece niewspółmierne do środków wydatkowanych i rozsądnych zysków, że skutek ten czyni ważność umowy niemożliwą do obrony.

Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu fakt, że zasadniczą przyczyną wystąpienia przez powodów z pozwem w niniejszej sprawie jest to, iż w okresie po zawarciu umowy nastąpił znaczący wzrost kursu CHF, który spowodował poważny wzrost wysokości ich zobowiązań wobec banku. W tym kontekście dla oceny zasadności żądań powodów miało zatem znaczenie również to, czy zostali oni w sposób należyty pouczeni przez pozwany bank o wszystkich ewentualnych konsekwencjach zawarcia umowy w walucie wymienialnej.

Sąd w oparciu o zeznania powodów doszedł do przekonania, iż powodowie nie mieli świadomości, jakie mogą obciążać ich negatywne skutki ekonomiczne nagłego wzrostu kursu franka szwajcarskiego. Kredytobiorcy liczyli się ze wzrostem wysokości raty o kilkanaście złotych i wahaniem kursu waluty CHF w niewielkim zakresie. Powodom nie przedstawiano również informacji, jak kształtował się kurs CHF na przestrzeni lat. Stwierdzić zatem należy, że pracownicy banku nie mówili o zagrożeniach związanych z zaciągnięciem kredytu w CHF. W ocenie Sądu takie przedstawienie niebezpieczeństw związanych z zawarciem umowy w walucie wymienialnej CHF spowodowało, że powodowie zawierając sporną umowę nie mieli świadomości, iż całe nieograniczone niczym ryzyko wzrostu kursu CHF w okresie obowiązywania umowy ich obciąża.

W ocenie Sądu bank jako profesjonalista dysponujący specjalistami z dziedziny finansów i mający dostęp do danych dotyczących historycznych zmian kursów walut powinien powodom, jako konsumentom, przedstawić w sposób jasny skalę ryzyka związanego z zawieraniem długoterminowej umowy kredytu, w której wysokość zadłużenia uzależniona jest od wahań waluty obcej. Tylko takie przedstawienie ewentualnego ryzyka, z wyraźnym zastrzeżeniem, że ewentualny wzrost CHF nie jest niczym ograniczony i że wszelkie tego konsekwencje ponosić będą powodowie, można uznać za rzetelną informację umożliwiającą konsumentowi podjęcie świadomej decyzji. Powodowie traktowali bank jako instytucję godną zaufania i opierając się na informacjach, jakie uzyskali przed zawarciem umowy podjęli swoją decyzję. Rzetelne przedstawienie ryzyka związanego z zawarciem tego rodzaju umowy mogłoby mieć zasadniczy wpływ na to, czy powodowie zawarliby przedmiotową umowę. Powyższe okoliczności wskazują, w ocenie Sądu, na to, że brak należytej informacji o nieograniczonym ryzyku kursowym stanowił naruszenie zasad współżycia społecznego, takich jak zasada uczciwości i rzetelności w obrocie gospodarczym. Na uwagę zasługuje także okoliczność, że żaden z zapisów umowy nie wskazywał, na wypadek ziszczenia się tego nieograniczonego ryzyka kursowego, na mechanizmy rozłożenia tego ryzyka na obie strony stosunku umownego, pozostawiając je w całości po stronie konsumenta, jako słabszej strony umowy, co także czyni umowę sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z przepisem art. 58 § 2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, natomiast zgodnie z przepisem art. 58 § 1 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą, albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, a w szczególności ten, że w miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. W przedmiotowej sprawie, jak to zostało wcześniej wskazane, umowa zawarta przez strony z uwagi na naruszenie zasad współżycia społecznego jest nieważna. Podkreślić należy, że również zawarcie w jej treści wskazanych wcześniej klauzul niedozwolonych powoduje jej nieważność. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że warunkiem zawarcia umowy w 2007 r. było zastosowanie w jej treści zakwestionowanych w toku procesu w niniejszej sprawie postanowień umownych, tak więc nie jest możliwe uznanie, iż umowa ta jest ważna po wyeliminowaniu z jej treści tych postanowień. Zmiana taka całkowicie zmieniłaby treść i warunki umowy.

W tym miejscu warto również zwrócić uwagę na najnowsze orzeczenie TSUE z 8 września 2022r. wydane w sprawach połączonych C-80/21 do C-82/21. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził bowiem, iż przysługująca sądowi krajowemu wyjątkowa możliwość zastąpienia nieuczciwego warunku umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie tego nieuczciwego warunku umownego zobowiązywałoby ów sąd do unieważnienia danej umowy w całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki. Tymczasem w sytuacji, gdy konsument został poinformowany o konsekwencjach związanych z całkowitym unieważnieniem umowy i wraził zgodę na takie unieważnienie, nie wydaje się, aby została spełniona przesłanka, zgodnie z którą unieważnienie całej umowy naraziłoby go na szczególnie szkodliwe konsekwencje. W rezultacie dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, nie zezwala więc na zastosowanie orzecznictwa krajowego, zgodnie z którym sąd krajowy może, po stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku znajdującego się w umowie konsumenckiej, które pociąga za sobą nieważność tej umowy w całości, zastąpić warunek umowny, którego nieważność została stwierdzona, przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, nawet jeśli konsument sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu.

Skoro więc powodowie będąc pouczeni przez Sąd o skutkach unieważnienia umowy, podtrzymali swoje żądanie w tym zakresie, nie godząc się jednocześnie na jakiekolwiek inne rozwiązanie sporu, to Sąd orzekający w tej sprawie nie ma kompetencji i możliwości zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego dotyczącego kursu wymiany walut przepisem dyspozytywnym prawa krajowego.

Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd doszedł do przekonania, że żądanie strony powodowej dotyczące ustalenia nieważności umowy kredytu jest zasadne. Uznając, że przywołane przez stronę powodową klauzule w rzeczywistości są abuzywne, bezskuteczne i nie wiążą powodów, umowa jako sprzeczna z przepisami prawa jest nieważna na podstawie art. 58 k.c., a bez wyeliminowanych postanowień jej wykonanie nie jest możliwe.

Zgodnie art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową, ten obowiązany jest do jej zwrotu. Świadczenie spełnione jako wykonanie nieważnej czynności prawnej jako nienależne jest jednym z przypadków tej instytucji (art. 411 k.c.) W sprawie niniejszej mamy do czynienia z nieważnością umowy wzajemnej, przy czym świadczenia stron miały charakter jednorodzajowy (pieniężny). Po jej zawarciu bank przekazał do dyspozycji powodów określony kapitał. Następnie przez wiele lat powodowie spełniali świadczenia odpowiadające określonym w umowie ratom kapitałowo-odsetkowym.

Tego rodzaju sytuacja nakazuje rozważenie zasadności roszczenia powodów o zapłatę z uwzględnieniem przepisu art. 409 k.c., zgodnie z którym obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Istota problemu sprowadza się do wykładni sformułowania zużył lub utracił (korzyść) w taki sposób, że nie jest już wzbogacony. Wykładnia językowa nie prowadzi do wystarczającego rezultatu, nakazuje jedynie badać stan wzbogacenia strony, która uzyskała korzyść majątkową. Natomiast nie można jednoznacznie stwierdzić, czy roszczenia stron należy rozpatrywać zupełnie od siebie niezależnie, czy też świadczenie wzajemne należy brać pod uwagę jako element stanu majątkowego strony wpływający na wysokość wzbogacenia. W doktrynie problem ten jest dostrzegany jako spór pomiędzy zwolennikami tzw. teorii dwóch kondykcji (nakazującej niezależne rozliczenia roszczeń) i tzw. teorii salda (uznającej, że w razie świadczeń wzajemnych istnieje tylko roszczenie wobec tego podmiotu, który uzyskał korzyść o większej wartości).

Zgodnie z zapatrywaniem, któremu wyraz dał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 maja 2021 r. (sygn. akt III CZP 6/21), w przypadku następczej nieważności umowy jak w sprawie niniejszej, po obu jej stronach występują dwa niezależne od siebie roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Uwzględniając fakt, że powołana uchwała zyskała moc zasady prawnej, a co za tym idzie jako taka stanie się wiążącym elementem orzekania przez Sąd Najwyższy w innych tego rodzaju sprawach, Sąd uznał za zasadne przyjęcie prezentowanego poglądu za w pełni przystającego do sytuacji faktycznej, prawnej oraz procesowej w niniejszej sprawie, co skutkowało uwzględnieniem roszczenia głównego o zapłatę, w zakresie wyrażającym się sumą wpłat powodów na rzecz banku w wykonaniu przedmiotowej umowy.

Jednocześnie z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r. podjętej w składzie 7-osobowym wynika, że roszczenia kredytobiorców i banków nie uległy przedawnieniu. Dla roszczeń kredytobiorców termin ten rozpoczyna się w momencie, w którym dowiedzieli się oni, albo wykazując się oczekiwanym od nich rozsądkiem, powinni dowiedzieć się o tym, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt III CZP 6/21). Sąd zwrócił uwagę na fakt, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedawnienia wskazany przez pozwanego. Na podstawie art. 118 zd. pierwsze k.c., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. W doktrynie dominuje stanowisko, że kredyt spłacany w ratach jest w istocie świadczeniem jednorazowym, a nie okresowym, bowiem stanowi jedną całość. Żądania powodów o zapłatę opierały się na żądaniu zwrotu świadczenia nienależnego, czyli art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c., w związku z czym, zgodnie z przepisami intertemporalnymi obowiązującymi w dniu zawiązania umowy kredytu, żądanie zwrotu świadczenia nienależnego przedawnia się z upływem lat dziesięciu. W oparciu o stanowisko TSUE wyrażone w wyroku z dnia 22 kwietnia 2021 r. (sygn. C-485/19) bieg przedawnienia roszczeń z tytułu zawartych w umowie klauzul niedozwolonych biegnie od momentu powzięcia wiedzy o nich. Powodowie pismem z dnia 19 kwietnia 2021r. wezwali pozwanego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w związku z nieważną umową kredytu. Należało więc przyjąć, iż dopiero od tego dnia strona powodowa powzięła wiedzę o istnieniu klauzul abuzywnych w umowie, którą zawarła z pozwanym.

Mając na uwadze wszystkie przytoczone okoliczności, Sąd na podstawie art. art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art. 385 ¹ § 1 k.c. i art. 58 k.c. zasądzając od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 160.384,30 zł oraz kwotę 1.378,34 CHF, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi:

- od kwoty 158.671,32 zł od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 1.378,34 CHF od dnia 4 maja 2021r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 1.712,98 zł od dnia 7 sierpnia 2021r. do dnia zapłaty (punkt I sentencji wyroku).

W punkcie II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 189 k.p.c. w zw. z art. 58 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 385 ¹ § 1 k.c. ustalając nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu mieszkaniowego (...) nr (...) (poprzedni nr 203- (...)-H. (...)/2007 ) wraz z aneksem nr (...) z dnia 15 listopada 2007r. i aneksem nr (...) z dnia 24 stycznia 2011r. zawartej w dniu 22 lutego 2007r. pomiędzy powodami: E. D. i P. D. a pozwanym.

W punkcie III sentencji wyroku Sąd oddalił roszczenie powodów w zakresie początkowej daty naliczania odsetek od kwoty 1.712,98 zł, uznając, iż winny one przysługiwać dopiero od dnia 7 sierpnia 2021r. tj. od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu. Dopiero od tego dnia pozwany miał wiedzę odnośnie tej części roszczeń powodów, które mógł w tej dacie spełnić.

O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt IV sentencji wyroku, na podstawie art. 98 § 1 i 1 ¹ k.p.c., obciążając przegrywającego pozwanego kosztami postępowania poniesionymi przez powodów. Na koszty procesu, które ponieśli powodowie złożyła się uiszczona przez nich opłata od pozwu – 1.000 zł oraz koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika – 5.400 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa – 34 zł. Z uwagi na powyższe Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 6.434 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Powodowie są współuczestnikami sporu objętymi współuczestnictwem koniecznym, a to z uwagi na żądanie ustalenia nieważności umowy, mają oni status współuczestników materialnych. W konsekwencji nie ma podstaw do przyznania wynagrodzeń pełnomocnika procesowego osobno dla każdego z powodów.

SSO Agnieszka Dutkiewicz